Moet ik mijn kind bij een school in mijn buurt aanmelden of mag ik zelf een school kiezen?
U mag zelf een school kiezen. Wel kan het zijn dat u wat extra moeite moet doen om uw kind op de school van uw voorkeur geplaatst te krijgen.
Het schoolbestuur(bevoegd gezag) beslist over de toelating van nieuwe leerlingen, maar hiertegenover staat het recht van een vrije schoolkeuze voor ouders. Deze ‘botsing’ van rechten geeft soms aanleiding tot onduidelijkheid en tot onenigheid tussen scholen en ouders.
Scholen mogen een ‘toelatingsbeleid’ voeren. Het openbaar onderwijs mag dit maar in beperkte mate. Dit vanwege het beginsel dat het openbaar onderwijs altijd toegankelijk moet zijn. De wet staat openbare scholen slechts toe om de toestroom van nieuwe leerlingen doelmatig over de openbare scholen binnen een gemeente te spreiden. Het adres of postcode van de ouderlijke woning bepaalt dan op welke openbare school een kind, in eerste instantie, wordt toegelaten. Ouders kunnen hier echter vrij gemakkelijk tegenin gaan door een brief te schrijven naar het bevoegd gezag van de openbare school (veelal de gemeente), waarin zij kunnen aangeven dat een andere openbare school, in een andere wijk, hun voorkeur heeft.
Bijzondere scholen hebben iets meer vrijheid om een toelatingsbeleid te voeren, maar ook die bevoegdheid is in de praktijk beperkt. Een bijzondere school moet kunnen aantonen dat haar toelatingsbeleid in het belang is van de betrokken school, haar leerlingen en haar personeel. Het beleid moet consequent en vastgelegd zijn en er moeten duidelijke criteria zijn geformuleerd die (vooraf) aan ouders bekend zijn gemaakt via, bijvoorbeeld, de schoolgids en het schoolplan. Verder moet het schoolbestuur rekening houden met de eventuele gevolgen van het weigeren van een leerling en moet het bereid zijn om leerlingen toch toe te laten als daarvoor bijzondere redenen zijn (schrijnende gevallen en dergelijke).
Als een school besluit een leerling toch te weigeren, moet zij hierbij bovendien een aantal procedures zorgvuldig volgen. Ouders krijgen van het besluit een schriftelijke mededeling, onderbouwd met argumenten. Hierin moet het schoolbestuur verplicht de ouders attenderen op de mogelijkheid om binnen zes weken een schriftelijk bezwaar tegen dit besluit in te dienen. Het schoolbestuur moet naar aanleiding van een ingediend bezwaarschrift binnen vier weken beslissen of het bezwaar gegrond is. Voordat het schoolbestuur tot een oordeel kan komen, moet het de ouders eerst horen.
Kortom, de vrije schoolkeuze van ouders wordt door de wetgever als een groot goed beschouwd en zal veelal zwaarder wegen dan het recht van scholen om te mogen beslissen over de toelating van leerlingen. Het staat ouders dus altijd vrij om hun kind aan te melden bij de school van hun voorkeur. Het toelaten van de aangemelde leerling is dan de regel en weigering de uitzondering.